Première Byd i Gyfansoddwraig Leol yng Nghadeirlan Bangor

Bydd digwyddiad terfynol Gŵyl Barddoniaeth a Chelfyddydau RS Thomas eleni yn cynnwys perfformiad cyntaf darn o gerddoriaeth gan gyfansoddwraig o Fangor sydd wedi cael ei hysbrydoli gan y bardd a’r offeiriad Cymraeg enwog RS Thomas. Mae’r digwyddiad – ‘RS Thomas ar gyfer Cenhedlaeth Newydd’ – yn rhan o wasanaeth Gosber yng Nghadeirlan Bangor prynhawn Sul, Gorffennaf 1, am 2:30yp.

Bydd y cyfansoddiad o’r enw ‘Pererindodau’ gan Ellen Davies yn cael ei berfformio gan Ensemble Cymru a’r Delynores Frenhinol, Anne Denholm. Mae ‘Pererindodau’ yn waith cerddorfaol mewn tri symudiad a ysbrydolwyd gan dair o gerddi RS Thomas. Enillodd Ellen Ragoriaeth yn ei Gradd Meistr o Brifysgol Bangor am ei cyfansoddiad ’Pererindodau’.

Cyn pob symudiad cyflwynir ‘sainwedd’, sef darlleniad o’r gerdd berthnasol gan Ifor ap Glyn, Bardd Cenedlaethol Cymru, sydd wedi’i blethu a’i gymysgu â seiniau’r môr a’r tirwedd o amgylch Aberdaron a Phenrhyn Llŷn. Ffocws gweledol y perfformiad fydd Cwrwgl traddodiadol Gymreig, a fydd yn cael ei harddangos yn y Gadeirlan cyn y perfformaid.

Mae cyflawniad Ellen yn fwy rhyfeddol oherwydd ei bod wedi goresgyn dyslecsia. Wrth edrych ymlaen at y perfformiad, dywedodd Ellen ‘Mae’r tîm o Gadeirlan Bangor wedi bod mor galonogol gyda rhai syniadau gwych am sut i lwyfannu’r digwyddiad hwn a’r arddangosfa ryngweithiol o’r Cwrwgl. Mae’n anrhydedd mawr ac yn gyffrous iawn bod fy ngwaith newydd yn cael ei berfformio yng Nghadeirlan Bangor fel rhan o ddigwyddiad olaf Gŵyl RS Thomas 2018. Rwy’n gobeithio y gallaf ddod â Llŷn i Fangor mewn ffordd fach! ‘

Eitem arall arloesol fydd Owen Lowery yn perfformio dwy o’i gerddi ei hun, a ysbrydolwyd gan RS Thomas. Ym mis Ionawr eleni, derbyniodd Owen y wobr ‘Literature Matters’ gan y Gymdeithas Llenyddiaeth Frenhinol. Mae ei waith a’i berfformiad yn fwy rhyfeddol oherwydd yn 18 oed, cafodd Owen ei barlysu o’r ysgwyddau i lawr mewn cystadleuaeth Jwdo a bellach mae angen peiriant arno er mwyn anadlu. Ar ôl dwy flynedd yn yr ysbyty, cafodd ei ysbrydoli trwy lenyddiaeth i oresgyn cyfyngiadau ei anafiadau. Pan mae’n perfformio, mae’n gwneud hynny gydag amseriad ei beiriant anadlu.

Dywedodd Susan Fogarty, Cyfarwyddwraig Cymdeithas RS Thomas a’r Ŵyl, ‘Mae’r Gymdeithas yn falch o gefnogi a chydweithio ag Ellen fel cyfansoddwraig raddedig ac ag Owen Lowery sydd yn ysbrydoliaeth gan ei fod wedi goresgyn anabledd difrifol o ganlyniad i anaf i’r asgwrn cefn i gyflawni ei lawn botensial fel bardd. Mae Ellen ac Owen yn haeddu pob cefnogaeth yn eu hymdrechion artistig.’

Hefyd bydd première byd arall gan y cyfansoddwr Americanaidd, Robert Moran, o Philadelphia. Bydd ei osodiad cerddorol newydd i gerdd adnabyddus RS Thomas ‘The Other’, yn cael ei berfformio ochr yn ochr â geiriau’r gerdd a ddarllennir gan Susan Fogarty.

Bydd cyn Esgob Bangor ac Archesgob Cymru, Dr Barry Morgan, a oedd â chysylltiad agos â RS Thomas yn cymryd rhan yn y gwasanaeth, lle bydd Côr Cadeirlan Bangor yn canu’r Gosber ynghyd â anthem gan William Mathias.

Mae’r gwasanaeth a’r digwyddiad hwn yn rhad ac am ddim, ond mae llefydd yn gyfyngedig. Cewch gofrestru trwy dudalen ar Eventbrite, neu dewch i’r Gadeirlan ar y prynhawn. Mae’r digwyddiad yn rhad ac am ddim diolch i haelioni Cymdeithas Frenhinol LlenyddiaethThŷ Cerdd.